Een mooie vijver vol leven!

 De natte droom van veel tuinbezitters is … een vijver. Met vissen en waterplanten,  zelfs met amfibieën, maar zonder algen of reiger. Dit artikel is geen vijverbijbel, maar tussen de regels lees je de doeditjes en doedatnietjes.  

Veel vragen

Bij de aanleg van een vijver duiken veel vragen op: over de geschikte plaats, het water, de boel (poel?) schoonhouden, vissen en waterplanten, ongelukken vermijden en ongewenste gasten op afstand houden.

 Een geschikte plaats voor de vijver is waar het water kan vastgehouden worden. Een vijver aanleggen op een helling of zandgrond is om problemen vragen. Ook moet je nadenken met welk water je de vijver wil bevoorraden wil je niet met verlanding te kampen krijgen. Er is véél water nodig en dat mag je niet zomaar aan beken of bronnen onttrekken. Ook het reliëf wijzigen mag niet. Neem best eerst contact op met de gemeente. Met de uitgegraven grond kun je een interessante wal aan een kant van de vijver aanleggen en beplanten. Het is belangrijk dat de vijver afwisselend zon en schaduw heeft en dat de vijver vanuit de lucht een beetje verscholen ligt. De reiger, zie je…

 Een vijver in goeden doen

Onze vijver was in de verbouwplannen voorzien. Hij is ingebed tussen de achtergevel, het terras en de scheidingmuur met de buur. Wij hebben zelfs van in huis zicht op de vijver en kijken er soms liever naar dan naar tv. Het is een grote bak van waterdicht beton, waarvan de dikte berekend is door de architect. Ik mag er niet aan denken dat hij begint te scheuren! Aan de tuinzijde is een overloopgleufje ingeslepen en bij hoge waterstand krijgen we dus een moeraszone aan de vijverrand. Hier groeien Watermunt, Leverkruid, Moerasspirea en Moeras-vergeet-mij-nietje. Vers regenwater loopt van het dak via een pijp met gaatjes in onze vijver. Bij hevige regen loopt het water bij ons dus letterlijk de spuigaten uit. 

Voor we de vijver in gebruik hebben genomen hebben we op de bodem een dunne laag vijvergrond uitgespreid. Dan hebben we hem langzaam met regenwater uit eigen voorraad gevuld. Daarna hebben we de planten in mandjes met gaten elk op zijn eigen geschikte diepte gezet, want kieskeurig zijn ze wel. Gele lis, Egelskop, Waterdrieblad, Grote waterweegbree, Watereppe, Zwarte en Scherpe zegge zijn allemaal oeverplanten.  Aarvederkruid, Waterpest, Hoornblad en Krabbescheer, Kikkerbeet verschillende Sterrekroossoorten en Waterkers drijven op het wateroppervlak samen met Gele plomp en Witte waterlelie. Deze twee laatste hebben wel enige diepte nodig. Planten met een flink wortelgestel zitten bij ons in gesloten poten. Kwestie van ze onder controle te kunnen houden. Af en toe moet je durven wieden. Doe dit in het najaar. Als de planten het naar hun zin hebben gaan ze woekeren. Inheemse waterplanten kun je best kopen of uitwisselen met bevriende vijvermensen. Haal ze niet uit de natuur, al was het maar dat je daarmee soms ongewenste gasten meebrengt.

 Vissen en andere waterbewoners

Over de vissen die we in de vijver wilden, raakten mijn man en ik het niet eens; tot een vriend asiel kwam vragen voor tien vissen die elders teveel waren. Alhoewel ze wat te vroeg kwamen, waren ze welkom.  Eerst waren ze schuw en verstopten zich onder het overhangend terras maar na een tijd voelden ze zich als een vis in het water en zagen we ze tussen het groen voorbijglijden. Wij hebben ze nooit één vlokje voer gegeven. Zo blijft het water helder. Ze leven van wat ze vinden in het water. De planten geven hen voedsel, schuil- en paaiplaatsen. Een kweek! Kleine visjes! Grote vreugde, maar ooit hebben we gehoord van een neef dat hij wel honderd vissen in zijn te krappe vijver had. De oplossing: vissen weggeven of rovers toelaten. Gun waterkevers, libellen en andere waterbewoners af en toe een vers hapje. Een gezonde vijver is een biotoop waar verschillende dieren in evenwicht met hun omgeving samenleven. Samenleven? Ongetwijfeld zullen ook amfibieën zich tot de vijver aangetrokken voelen, al doen vissen en amfibieën het niet te best samen. Voorzie een afgescheiden ondiepe plaats waar de vissen niet zwemmen. Zorg dat amfibieën en dieren, die per ongeluk in het water vallen zoals egels, mollen, katten, vogels en andere, aan land kunnen. Leg een stok, een dikke tak of een plankje half in het water en half op de kant of zorg voor een langzaam hellende oever. Amfibieën zijn natuurlijke insecticiden. Ze verlossen je van vliegen, muggen, slakken en andere lastigaards. Geef ze een plekje onder een stapeltje hout of losse stenen. Als je amfibieën wil aantrekken, leg je beter een poel dan een vijver aan, maar dat is een ander verhaal.

 Kleine jonge visjes kun je met een schepnet en wat moeite uit de vijver vangen. Je kunt ook een schone fles met een touw om de hals in het water leggen. Het touw bind je aan de andere kant vast en als je daarmee na een tijd de fles opvist zullen er ongetwijfeld kleine visjes in zitten.

 Verboden voor algen, reigers en kleine kinderen

De schrik van elke vijverliefhebber zijn algen. Waterslakken lusten ze rauw, maar een teveel aan algen kunnen zij niet de baas. Ruim draadalgen met de hand en gebruik geen bestrijdingsmiddelen. Te veel zonlicht bevordert de algengroei. Plant daarom een struik of een boom in de nabijheid bij voorkeur aan de zuidkant. Overspan het oppervlak tijdens de bladval met een net of neem de afgevallen bladeren die in de vijver terechtkomen weg. Wij klaren de klus met een oude frituurschep die we op de rommelmarkt gekocht hebben. Het najaar is het meest geschikt voor de schoonmaak, dan wordt het leven in de vijver het minst verstoord.

 Een overvliegende reiger zal zich ongetwijfeld aangetrokken voelen tot elk visvriendelijk watertje. Verknoei je mooie vijver niet met die lelijke draden die van de ene vijveroever naar de andere gespannen worden om hem tegen te houden. Je kunt het de stakkerd niet kwalijk nemen dat ook hij naar eten zoekt. Zorg ervoor dat de vijver diep genoeg is voor de vissen en dat ze zich op verschillende plaatsen kunnen verschuilen. Plaats een obstakel wanneer je merkt dat de reiger een favoriet stekje heeft.

 En… hoe houd je kleine kinderen van de vijver weg? Leer ze naar het water en de visjes kijken zonder er te willen aankomen. Je kunt ook onder het wateroppervlak een stalen net aanbrengen. Het is nauwelijks te zien en planten groeien er door. Het moet echter goed verankerd worden en het is een flinke klus. Je kunt ook een scherm van planten of gevlochten wilgenhout of een schutting rond de vijver plaatsen. Maar beter nog: laat kleine kinderen nooit alleen in de buurt van de vijver.

Een man wou in zijn tuin wat water;

wat er inkwam was zorg voor later.

Door heel veel ijver

groeide zijn vijver:

lekker koel voor hem en zijn kater.

 Gepubliceerd in Info-Maarkedal 05/2007