Stof tot nadenken

 “Samen met het Ruhrgebied, delen van Nederland en de regio rond Milaan is Vlaanderen de zwaarst met fijn stof vervuilde regio ter wereld.”  U hebt dit bericht misschien ook gehoord op de radio of gelezen in de krant. Ik schrok ervan. Ik ben voor wat meer informatie gaan kijken op de site van de Vlaamse Milieumaatschappij op www.vmm.be (lucht).

Onnoemelijk klein

Fijn stof is een vorm van luchtvervuiling waartegen je je nauwelijks kunt beschermen. Het is erg geniepig omdat het zo verschrikkelijk klein, maar massaal aanwezig is. Het bestaat uit deeltjes van verschillende grootte, herkomst en chemische samenstelling. Tot fijn stof worden in de lucht zwevende deeltjes kleiner dan 10 micrometer gerekend. Een micrometer is een honderdste deel van de dikte van een vel krantenpapier. Het is niet te verwonderen dat die hele kleine stofdeeltjes tot diep in onze longen dringen en daar schade veroorzaken. Ze korten jaarlijks veel mensenlevens in.

De boosdoeners

Het fijn stof overschrijdt schaamteloos  territoriale grenzen. Op dat gebied is heel de wereld met elkaar verbonden. Natuurlijk  fijn stof waait ons toe vanuit droge streken, de wind schuurt het af van gebouwen of rotsen en er is ook fijn stof dat voortkomt uit menselijke activiteiten. Denk even aan alle soorten van verbranding van motoren tot verwarming: motoren van auto’s, schepen en vliegtuigen, machines of verwarming met fossiele brandstof zoals aardolie, steenkool en aardgas. Verder is fijn stof ook afkomstig van wrijving van remmen, afschuren van rubberen banden en het wegdek. Er is ook de uitstoot door de industrie, het storten en overslaan van bulkgoederen, de uitstoot door veebedrijven, door stro en gedroogde mest in stallen; door elektriciteitscentrales, door allerlei rook zoals van de open haard, houtkachel, allesbrander, barbecue en  sigarettenrook. Ook kantoorwerk zoals fotokopiëren doet heel wat fijn stof opwaaien. Kortom, niemand gaat vrijuit.

De aanpakkers

Het slechte nieuws is dat we het zelf veroorzaken, het goede nieuws is dat we het probleem ook zelf kunnen aanpakken. De industrie is er al lang mee bezig en heeft de uitstoot van fijn stof al kunnen terugdringen. Hopelijk zoeken ze verder om het fijn nog meer een halt toe te roepen. Waar zou fijn stof nog kunnen aangepakt worden? Als we weten dat het fijn stof langs drukke wegen een zwaar probleem is, moeten we niet ver zoeken: we moeten minder met de auto rijden. Een andere stap in de goede richting is minder elektriciteit gebruiken. Electrabel geeft zelf toe dat meer dan 30% van de globale levering van zijn elektriciteit in België van fossiele brandstoffen afkomstig is. Nog géén 2% is afkomstig van hernieuwbare energiebronnen. Electrabel moet dus niet te hoog van de toren blazen met zijn groene energie. U kunt dat nalezen in het tijdschrift “Energiek” en op de website. Alleen met spaarlampen en zuinige elektrische toestellen in te schakelen komen we er niet, evenmin als rijden met een “milieuvriendelijke” auto. Fijn stof blijft fijn stof.

Een dag uit het gewone leven

Laat ons even een doordeweekse werk- en schooldag uit het gewone leven nemen. In elke woning staan wat elektrische toestellen in sluimerstand, koelkast en diepvriezer zijn permanent ingeschakeld en ’s morgens worden we wakker met de radiowekker. In de badkamer gebruik je al vlug enkele liters warm water (hoe verwarmd?), eventueel een elektrische haardroger, tandenborstel of scheermachine. Bij het ontbijt hoort verse koffie, hoogstwaarschijnlijk gezet met een elektrisch koffiezetapparaat. Naar het werk of naar de school of naar de kinderopvang dan maar. Laat mij raden: met de auto? Met twee auto’s misschien?

Wat er zich op het werk afspeelt weet u beter dan ik: de machines die u daar gebruikt, ongeacht of het over een stofzuiger, een pc of een boormachine gaat, worden natuurlijk met elektriciteit gevoed. (Als de leverancier Electrabel is, dan zou het al helpen als je overstapt op een echte groene stroomleverancier, zoals Ecopower of Wase Wind. De overstap is gratis.)
’s Avonds gaat het in omgekeerde richting, dus eerst nog de (kleine) kinderen ophalen met de auto en vlug huiswaarts. Het zou kunnen zijn dat uw diepvriezer, microgolfoven en vaatwasser nu hun diensten bewijzen. Misschien volgt er fitness of aerobic (met de auto er naartoe om geen tijd te verliezen?), ofwel wordt het een avondje tv-kijken of pc- of laptopgebruik. Waarschijnlijk heb je vandaag al enkele keren je gsm gebruikt en moet het dingetje opgeladen worden.
De kans dat u hier uw leefpatroon, of een deel ervan herkent, is reëel.

Het kan ook zo

Je wordt wakker met een mechanische wekker. In de badkamer was je eerst je haar, bindt een sjaaltje rond de haarinplanting om volume te geven tijdens het natuurlijk drogen en ondertussen poets je je tanden met een gewone tandenborstel. Terloops: er bestaan ook tandenborstels waarvan je alleen het borsteltje vervangt en waarvan de steel járen lang meegaat. Scheren kan ook met een scheermesje waarvan alleen de blaadjes moeten vervangen worden. Zo heb je al enkele keren een alternatief voor een elektrisch toestel gebruikt.

Misschien lukt het ook om samen met anderen naar het werk te rijden of de kinderen naar school te brengen. Misschien had u al lang met de fiets naar het dichtstbijzijnde station willen rijden, want fietsen is gezond en hier in de Vlaamse Ardennen bouw je al fietsend een goede conditie op. Dankzij dat fietstochtje moet u zich niet naar de fitness of de aërobic haasten. Tijd is luxe.

Als u vers eten bereidt, moet u minder naar de diepvriezer grijpen. U kunt zelfs naar een kleiner model overwegen of hem helemaal afschaffen. Eten klaarmaken is plezant: groente van het seizoen kopen, nieuwe recepten proberen, smullen. Samen afwassen met de hand? Tijdens de afwas hebt u tijd om met elkaar te praten. Dat is ook een luxe. En als u de tv of pc links laat liggen hebt u tijd om een boek te lezen, voor te lezen aan de kleintjes of om samen gezelschapspelletjes te doen.

Daarmee hebt u niet alleen veel minder fijn stof doen opwaaien, maar u zult er ongetwijfeld een prettig gevoel aan overgehouden hebben. Samen iets doen is plezant. Zeker weten. En of dat nu werkelijk helpt, zult u vragen. Als ik de enige ben die zo min mogelijk elektrische apparaten gebruik en mij op een andere manier dan met de auto verplaats, dan heeft dat geen effect. Als iedereen daar op let, dan wordt het een ander verhaal.

De mens van nu maakt het veel te grof.

Alom wentelt hij zich in het stof.

En dat is zo fijn (!)

maar wel vol venijn.

Het geeft geen pas om te doen alsof.

Gepubliceerd: Info Maarkedal 03/2009