Een droom van een boom 

Leve de boom die oud mag worden! De laatste vijftien jaren is het besef gegroeid dat de achteruitgang van inheemse bomen en struiken in Nederland en Vlaanderen een groot probleem is. De Verenigde Naties stellen zelfs dat tegen 2010 de achteruitgang van de biologische diversiteit tot stilstand moet zijn gebracht.

Om te weten waarover we het hebben en of er bij ons nog oude, authentieke bomen voorkomen zijn een groep wetenschappers ernaar op zoek gegaan. Goed nieuws: ook in de Vlaamse Ardennen hebben we nog enkele zeldzame oude bomen. Het is dus hoog tijd om er eens letterlijk en figuurlijk bij stil te staan.

Het Milieufront Omer Wattez nodigt Bert Maes, onder wiens redactie een boek tot stand gekomen is over inheemse bomen en struiken in Nederland en Vlaanderen, uit voor een voordracht over zijn bevindingen met het onderwerp. Hij komt op vrijdagavond 29 februari 2008 vertellen over de oorspronkelijke bomen en struiken hier bij ons.

Het zal u niet verwonderen dat enkele soorten hier al helemaal uitgestorven zijn. Het aantal ingevoerde exotische boom- en struiksoorten wordt geschat op meer dan drieduizend. Dat is veel meer dan de inheemse soorten. De autochtone bomen en struiken zijn hier na de laatste ijstijd op eigen kracht gekomen, d.w.z. zonder tussenkomst van de mens, maar wel als zaad gedragen door de wind en door dieren. Ze zijn hier goed aangepast aan de bodem en aan het klimaat. Ongeveer 95 percent van onze bomen en struiken zijn vanuit het buitenland aangevoerd. De ontdekkingsreizen en het meegebrachte plantaardig materiaal spelen daarin een grote rol. Zelfs onze natuurgebieden en -reservaten blijven daarvan niet gespaard. Zo worden onze zandgronden nogal verstoord door Amerikaanse vogelkers. De nadelen die ermee gepaard gaan zijn niet min. Neem nu de inheemse zomereik. Hij biedt gastvrijheid aan meer dan driehonderd andere organismen, van paddenstoelen tot vogels en vleermuizen. De ingevoerde Amerikaanse eik trekt nog geen tien percent van deze organismen aan, hoewel hij hier al ruim driehonderd jaar voorkomt.  Het ergste is dat sommige exoten hier beginnen te woekeren en zo de inheemse soorten verdringen.

Niet alleen overheidsdiensten zoals de provincies, maar ook particulieren zoals grondeigenaars en landbouwers willen met kennis van zaken en begeleiding oude landschapselementen herstellen en beheren. In Vlaanderen bieden de Regionale Landschappen daartoe hun diensten aan. Bij ons is dat het Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen. Neem zeker eens contact op met deze mensen als u overweegt een boom te planten. 

Ooit konden onze bomen dromen,
maar de mens liet andere komen.
Aangepast of niet;
een plaag in ’t verschiet.
Dus trachten we ze in te tomen.

 Gepubliceerd in Info-Maarkedal 02/2008