GGO’s: WEET WAT JE EET

God schiep de wereld, water en zee, planten en dieren. En … hij schiep de mens. God keek en zag dat het goed was, maar… 

de mens vond dat alles beter kon. Want sommige van die planten konden niet goed tegen droogte- en andere hadden van insecten te lijden. Dus creëerde de mens GGO's. 

Genetisch gemanipuleerde organismen - kortweg GGO's genoemd - ontstaan door een kunstmatig procédé waarbij in een laboratorium erfelijk materiaal van het ene levend organisme (plant, dier of bacterie) in een ander ingebracht worden. Het doel is om het organisme snel bepaalde eigenschappen toe te kennen.

BAANBREKEND OF … ZUUROPBREKEND
Een eerste succes werd geboekt bij papajakwekers op een Hawaïaans eiland. De papaja is vatbaar voor het "ringspotvirus", dat overgedragen wordt door luizen. Het werd zo erg dat boeren hun plantages moesten verlaten en uitweken naar een ander eiland om daar helemaal opnieuw te starten mét de continue vrees voor de ziekte. Met de biotechnologie werd het probleem opgelost: transgene - of genetisch gemanipuleerde - papaja's bleken wel immuun tegen deze ziekte! De Hawaïaanse boeren stonden dan ook te springen om deze genetisch gemanipuleerde papaja te telen.
Ook de hongerproblematiek in de Derde Wereldlanden lijkt gebaat met biotechnologie. Aan rijst - de eenzijdige voeding in vele Aziatische ontwikkelingslanden - kan vitamine A toegevoegd worden zodat hij "gouden" rijst wordt. Een tekort aan vitamine A (die in bepaalde vetten, zoals boter en volle melk, voorkomt) ligt aan de basis van vele ziektes, zoals blindheid. Dankzij de biotechnologie zou hier aan verholpen worden.
Intussen is wel gebleken dat men maar liefst minimum 3,7 kg per dag van deze "gouden" rijst zou moeten eten om voldoende vitamine A binnen te krijgen!  Gevarieerde voeding blijkt een veel betere, duurzamere oplossing. 

De biotechnologie pretendeert ook dat planten  zo kunnen "gemanipuleerd" worden dat ze zelf een pesticide zouden aanmaken en daardoor resistent worden tegen insecten. Er zou dus minder moeten gesproeid worden.. De fameuze "Roundup Ready Soja". 

In werkelijkheid bleek  de gemanipuleerde  sojavariant tot 30% meer verdelgingsmiddelen  nodig te hebben dan zijn natuurlijk broertje.  

Door het aanmaken van deze gemanipuleerde gewassen wordt de biodiversiteit – of  de natuurlijke rijkdom van gewassen zwaar aangetast. In de praktijk blijkt dat hoe meer verschillende soorten gewassen je hebt, hoe groter de kans is dat enkele zich spontaan aanpassen aan de omstandigheden. De natuur zélf biedt de beste waarborg voor een rijke voedselproductie. Zulks staat haaks  op GGO-toepassingen: in plaats dat het zaad zich zou aanpassen aan klimaat of bodem, wordt dit zaad enkel en alleen gemaakt in functie van één eigenschap (zoals resistentie tegen pesticiden) en daardoor zal een genetisch gemanipuleerd gewas zal zich niet zelf aan veranderde omstandigheden kunnen aanpassen. 

Of wat doe je als een transgene of gemanipuleerde plant die zelf pesticiden aanmaakt ook “nuttige” insecten blijkt te doden? Het ecologisch evenwicht zal volledig verstoord worden en nieuwe en vernietigende plagen kunnen de kop opsteken. Daar is dan geen kruid meer tegen gewassen. 

DE GEVAREN
De biotechnologie staat nog in zijn kinderschoenen en niemand - ook de wetenschappers niet - hebben enig idee van de langetermijngevolgen. Hoe zullen genen van een andere plant, dier of mens reageren op deze "geknipte en geplakte" genen van de GGO's? Hoe veilig of onveilig is het eten van GGO's? Dat blijft een open en onbeantwoorde vraag. 

Eén ding is alvast wél zeker : er is geen weg terug. Eens deze GGO's in het milieu terechtkomen via pollen en zaadjes en zich dan met "natuurlijke" planten zullen gaan versmelten, haal je deze er niet meer uit.

Wat gebeurt er dan als een plant, die resistent is aan pesticiden, deze eigenschap aan een onkruid doorgeeft? Je zit binnen de kortste keren met een superonkruid opgezadeld dat je alleen nog maar met nóg schadelijker chemische stoffen zal kunnen aanpakken. 

WEET WAT JE EET
Voor ieder voordeel dat de biotechnologie pretendeert te bieden, staat een huizenhoog nadeel. Maar de biotechnologie is er en het ziet er ook niet naar uit dat deze uit onze leefwereld zal verdwijnen. De Europese Unie heeft zich gelukkig over dit probleem gebogen en nam enkele belangrijke beslissingen omtrent de etikettering van dergelijke producten. Maar zoals altijd vertoont ook deze wetgeving heel wat hiaten.
Eerst en vooral werd gesteld dat producten die minder dan 1 % GGO's bevatten, als "GGO vrij" mogen verkocht worden: !? Maar ook enkel als dit kan worden opgespoord. Voor sojamelk moet het vermeld zijn - want het is opspoorbaar - en voor sojaolie niet: ? En over vlees, afkomstig van dieren die met GGO's gevoederd werden wordt niets gezegd!
Kortom, de consument mag dan officieel wel de keuze hebben, in de praktijk heb je er het raden naar of zal je op een bepaald ogenblik helemaal geen keuze meer hebben, onder andere door natuurlijke besmetting.

HOU HET NATUURLIJK
Of je in God en de schepping gelooft of niet, één ding moet iedereen toegeven: de natuur zit fascinerend in elkaar.  Elk levend wezen heeft zijn eigen taak en  hoort thuis in een bepaald klimaat, in bepaalde leefomstandigheden.  

Het feit dat mensenhanden deze taak en dit doel gaan ombuigen tot een meeropbrengst betekent geen vooruitgang. En mocht  God ons niet op de vingers tikken, dan doet de natuur dat vroeg of laat wel.

Wie alle GGO’s wil mijden,
staat voor o zo duistere tijden
Is ’t nu slim of stom;
toch zijn ze alom.
Gaan we ze ooit moeten bestrijden?

Gepubliceerd in Info-Maarkedal 01/2004