Voeding en vlees en milieu: wat eten we vandaag? 

Er is een verband tussen wat we eten en het leefmilieu. Dat verbaast je waarschijnlijk niet, maar hoe zit dat nu precies ineen?

Als er veel grond of veel grondstoffen of veel energie nodig is, of als de productie een of andere soort vervuiling veroorzaakt, dan is dat belastend voor het milieu. Het is met onze voeding niet anders, ook al het om een klein bordje eten gaat.  

Een bordje sla met een stuk vlees
Neem bij voorbeeld een krop sla: als je die zelf kweekt, heb je wat grond, zaad of een jong plantje, een beetje zon en water nodig om de sla te laten groeien. Als je die sla gaat kopen zit het anders. De sla komt uit de verwarmde serre van een teler, ze werd misschien met sproeistoffen behandeld, dan vervoerd naar de veiling en daar heeft een bedrijf de hele partij sla gekocht. Van daar werd ze naar de winkel getransporteerd waar jij de sla kunt kopen en naar huis meeneemt om ze klaar te maken om op te eten. Dat is al een langer verhaal waar water, energie, transport, groei- en sproeistoffen en meer druk op het milieu aan te pas komen.

Het kan nog ingewikkelder worden. Stel dat je bij je portie sla ook een biefstuk eet, dan krijg je een erg lang verhaal waar veel grond, grondstoffen, energie, water, gewassen en voer en vervoer voor nodig zijn. Kortom, nog meer druk op het milieu. Je hebt de biefstuk bij de slager of in de supermarkt gehaald. Daarheen werd het vlees vervoerd vanuit het slachthuis. Eer het zover kan komen is het rund opgegroeid op een rundveebedrijf. Het kreeg daar voer, water en huisvesting of het graasde op een weide die ook moet onderhouden worden. Het heeft mest geproduceerd en veel winden gelaten, wat – hoe raad je het – broeikasgassen veroorzaakt. Maar terug naar het veevoer.

Veevoer eist wereldwijd veel van het milieu
Veevoer vraagt veel grond. Eén derde van alle landbouwgrond wordt gebruikt om veevoer, zoals granen en soja, te telen. De veevoederindustrie speurt op de wereldmarkt naar de goedkoopste grondstoffen. Die komen maar al te vaak uit “het zuiden” waar regenwoud plaats moet maken om gewassen te telen. Terloops: met al dat “veevoer” zou je veel mensen kunnen voeden. Ook zouden onze veeboeren zelf hun voer kunnen telen, maar dikwijls zijn ze met handen en voeten gebonden aan hun leveranciers.

Veeteelt is een zware belasting voor het milieu als we zien dat er voor 1 kg vlees 7 kg veevoer nodig is. Rundvlees is het meest belastend, maar ook varkensvlees, kip en zelfs eieren zijn om diverse redenen milieubelastend. In cijfers uitgedrukt gaat het over 735 miljard kilo graan dat jaarlijks in heel de wereld aan de totale veestapel wordt gevoerd. Dat komt overeen met een 240.000 km lange goederentrein.
Wil je meer weten over de vleesindustrie, kijk dan eens op  www.themeatrix.com .

Wat eten we vandaag?
Dit is geen pleidooi om vlees af te zweren, maar wat minder vlees verbruiken kan geen kwaad. Ook al omdat veel vlees eten niet goed is voor de gezondheid. Vis als alternatief voor vlees is ook milieubelastend, omdat de zeeën stilaan leeggevist raken! En de gekweekte vis gaat op dat gebied ook niet vrijuit. “Wat mogen we dan nog wél eten?” hoor ik je zuchten. 100 tot 150 gram vlees per persoon is voldoende. Schakel enkele keren per maand of per week een vleesloze dag in. Zet dan  eens peulvruchten of vleesvervangers, zoals tofu of tempeh, op het menu. Koop niet meer vlees en voeding in het algemeen dan je kunt gebruiken. Koop liever verse producten dan bereide of diepgevroren. Probeer eens een klassiek recept op een minder klassieke manier:

Gemarineerde champignons

Koop hele verse kleine champignons. Maak een marinade van balsamicoazijn en hazelnootolie. Strooi er eventueel een beetje zout en peper over. Meng goed. Leg champignons daarin een uur te marineren. Steek er houten prikkers in en dien ze op als aperitiefhapje of bij een koude schotel.

Moussaka met linzen

Voor 4 personen:

3 aardappelen, 1 aubergine, 100 g groene linzen, 1 grote ui, 3 rijpe tomaten (zomer of herfst)

½ l witte saus, laurierblad, olie, 3 eetlepels bloem, peper en zout

Boen de aardappelen schoon. Kook ze gaar tot je er met een vork kunt in steken. Giet het kookwater weg en laat ze afkoelen. Snijd de ui in ringen. Fruit ze in wat olie. Snijd de aubergine in plakken. Strooi er wat zout over en laat ze uitlekken. Pel de tomaten en snijd ze in schijfjes. Kook de linzen gaar met een mespuntje zout en een laurierblad. Laat ze uitlekken.

Pel de aardappelen en snijd ze in schijfjes van ½ cm dik. Dep de aubergine droog. Wentel ze in bloem. Fruit ze aan elke kant op zacht vuur.

Giet een beetje olie in een vuurvaste schaal. Leg er de linzen in. Leg daarboven een laag uiringen, dan aardappelschijfjes, aubergine en tomaten. Strooi er wat peper en eventueel wat zout over. Giet er de witte saus over. Zet 45 minuten in een warme oven en dien op. Smakelijk.

Tip voor het barbecuen:

Snijd paprika’s, aubergines en courgettes in de lengte door. Leg ze met de velkant op het rooster boven de witte, hete as van de houtskool. Laat ze gaar worden. Ieder strooit er naar wens zout en peper over. N.B.: als de pel van de paprika zwart geworden is kun je de vrucht goed pellen. Ze smaakt dan heel lekker en verteert beter.

Een vegetariër uit Maarkedal
snapte van broeikasgassen geen bal.
’t Was niet uit vrees;
hij lustte geen vlees
En heus, minder vlees is niet zo mal.

 Gepubliceerd in Info-Maarkedal 05/2008