De Hamster ook in Vlaanderen in het wild

Alles wijst erop dat het slecht gaat met de soort. Nog geen honderd jaar geleden reikten de gemeenten premies uit voor elke dode Hamster. Vele boeren herinneren zich nog (de verhalen van) de Hamsterplagen maar nu komen ze zelden of nooit nog een burcht tegen. Nog onvolledig onderzoek toonde wel al aan dat er in Limburg en Vlaams-Brabant nog (een beperkt aantal) hamsters voorkomen.

LEVENSWIJZE
De naam Hamster doet de meeste mensen direct denken aan de tamme Aziatische goudhamster. De Europese Wilde hamster is echter beduidend groter. Het is een inheems dier dat behoort tot de knaagdieren. Ze zijn bijna niet te verwarren met andere in Vlaanderen voorkomende knaagdieren zoals het Konijn en de Rat.
We kunnen de Hamster het best vergelijken met een Cavia. Hij heeft een oranjebruine vacht met op de kop, hals en nek witte vlekken. De poten zijn wit en de buik is zwartgekleurd.
De Hamster is van oorsprong een bewoner van half open tot open steppes, die zich, naar Midden-en West-Europa heeft verspreid. In onze gebieden, waar de natuur door de mens volledig in cultuur is gebracht, leeft de Hamster in akkergebieden. Deze vertonen gelijkenissen met de steppe en blijken een uitstekend vervangbiotoop

BURCHTEN
Hamsters zijn solitaire (alleen levende) dieren. In principe bouwt ieder dier een eigen burcht. Mannetjes met een groot territorium kunnen naast hun hoofdburcht nog enkele schuilburchten hebben. Een burcht bestaat uit een nestkamer en een voorraadkamer verbonden met een aantal horizontale gangen. De toegang van de burcht bestaat steeds uit een aantal schuine en verticale pijpen. De schuine looppijp worden gebruikt om de burcht te bouwen en wordt meestal daarna terug dichtgestopt. De verticale valpijpen dienen als in- en uitgang.

VOEDSEL
Het grootste deel van de dag leeft de Hamster in zijn burcht. Tijdens de avond en/of vroege ochtend verlaat het dier zijn burcht om voedsel te zoeken. De Hamster is in principe een alleseter. In het voorjaar voedt hij zich met groene delen, wortels en zaden van kruidachtige planten zoals klaproos, paardebloem, weegbree, Luzerne en Herderstsaje. Wanneer de landbouwgewassen zoals graan en aardappelen rijp zijn wordt overgeschakeld naar deze gewassen.
Graan vormt ook de belangrijkste component van de wintervoorraad. Gemiddeld verzamelt een volwassen dier 6 kg graan. Bij mannetjes kan dit zelfs oplopen tot 10 kg.

VOORTPLANTING
In de periode van april tot september vindt de voortplanting plaats. Gewoonlijk werpt een Hamstervrouwtje twee tot drie maal per jaar. Het aantal jongen per worp ligt tussen de zes en de tien. Na een zoogperiode van 3 weken worden de jongen uit de burcht verdreven. Ze bouwen dan zelf een burcht of nemen een verlaten burcht in.

OVERWINTERING
In het najaar (oktober/november) gaan de Hamsters in winterslaap. Volwassen mannetjes gaan als eerste in winterslaap gevolgd door de vrouwtjes en als laatste de jonge dieren. Waarschijnlijk heelt dit te maken met het aanleggen van de wintervoorraad. Mannetjes verspillen geen tijd met het grootbrengen van de jongen en zijn
dus veel vroeger klaar met het aanleggen van de voorraad. Vrouwtjes en jonge dieren kunnen pas op het eind van de zomer beginnen verzamelen.
Af en toe ontwaken de dieren tijdens de winter en voeden zich dan met de gedurende de zomer aangelegde voedselvoorraad.
Het definitieve ontwaken gebeurt in het voorjaar (april - mei) bij een buitentemperatuur van 5 à 10 graden.
(uit Wielewaal)

Papa hamster was al aan het slapen
wijl ma nog naarstig zat te schrapen.
Want moeder was bang:
de winter is lang.
Hamsters hamsteren zonder gapen.

Gepubliceerd: Info Maarkedal 12/2000