Sport en milieu, milieu en sport

Van 8 tot 24 augustus 2008 zijn onze ogen op China gericht voor de Olympische Spelen. Gaan de atleten heel die tijd hun adem kunnen inhouden? Bejing, waar de spelen plaatsvinden, heeft een slechte reputatie op gebied van luchtkwaliteit. Fijn stof en ozon zijn er adembenemend aanwezig. De overheid probeert er wel iets aan te doen, maar de maatregelen helpen slechts gedeeltelijk omdat ze veel te plaatselijk zijn. Slechte lucht waait over alle grenzen heen en kan van ver komen. Vooral het verkeer en de industrie zijn de oorzaak. Die zijn overal. Ook bij ons. Laat het hier enkele dagen warm en droog zijn en je hoort dat de ozonconcentratie te hoog is. Ze is vooral schadelijk voor kinderen, ouderen en mensen met gezondheidsproblemen. Als goede raad krijgen die dan mee dat ze best binnen blijven en geen zware inspanningen mogen doen. Nu weten we wel dat atleten een goede gezondheid hebben, maar als er fijn stof diep in je longen kruipt dan ga je moeilijker ademhalen en dan kun je niet met volle rendement grote inspanningen leveren.

Kunnen wij daar iets aan doen? China ligt veraf natuurlijk, maar we moeten ergens beginnen. Waarom niet bij onszelf? Minder autorijden, te voet gaan, de fiets of de bus nemen, defensief in plaats van “sportief” rijden, ’t zijn kleine maatregelen, maar als veel mensen ze toepassen helpen ze. Ook inheemse bomen met een volle kroon hier bij ons helpen tegen fijn stof. Ze regelen de vochtigheid in de lucht en het is algemeen geweten dat vocht het beste middel tegen fijn stof is. Veeg het stof weg voor je deur en het waait bij de buren, giet er een emmer regenwater over en je temt het.

Wisselwerking sport en milieu
Het milieu heeft dus invloed op de sportbeoefenaar, maar sport heeft ook een invloed op het milieu. Neem nu Kevin. Je kent hem wel: sportieve gast, zijn lichaam is even gestroomlijnd als zijn auto. Kevin heeft een eeuwigdurend abonnement op fitness en hij rijdt naar het fitnesscentrum in één voetbeweging. Remmen doet hij alleen als het echt moet. Kevin doet heel wat stof opwaaien waar hij voorbij komt. Fijn stof dus en… dat hebben we liever niet. Goede raad voor Kevin: trek eens loopschoenen en zo’n strak broekje aan, of spring op een koersfiets met een blits pakje aan. Als je ons voorbij loopt of fietst zullen we je véél langer kunnen bewonderen dan als je voorbij raast met je mega-auto. En eerlijk gezegd, in het fitnesscentrum fietsen of lopen of roeien en nooit vooruit komen, ’t is toch niet je dat. Ik denk dat Kevin zelf ook plezier kan beleven aan zijn lichaam en aan het lopen of fietsen. Wedden?

Een olympische medaille voor milieuvriendelijk sportbeheer
Wat ik niet kan begrijpen is dat er een wedstrijd motorsport vergund wordt in het mooiste stiltegebied van de Vlaamse Ardennen, in de buurt van het Burreken. Een hele volksverhuizing met caravans en tenten voltrekt zich in een weekend tijd. De wedstrijden zelf zijn een marteling voor de omwonenden, de dieren, de bomen, de bodem. Als de rust is weergekeerd blijft er een slagveld over. De verstoring van het milieu is schrijnend. Welke overheid vergunt deze inbreuk?

Elke sport die het milieu niet belast krijgt van mij een olympische medaille. Tot voor kort stond ik heel argwanend tegenover de golfsport, vooral omdat een golfterrein zeer milieubelastend is qua aanleg en onderhoud. Voor dat strakke groene gazon wordt er eerst een heel gebied ontwaterd – en dan te bedenken dat de natuurlijke ondergrondse watertafel altijd maar dieper de grond in kruipt – om dat gazon daarna kunstmatig te bevloeien met … water, om nog maar te zwijgen van al dat grasmaaisel. Waar moet dat naartoe? Gelukkig vraagt een golfclub die het goed meent tegenwoordig raad aan landschap- en milieuspecialisten. Zij adviseren natuurlijke inheemse planten en kruiden op het terrein te houden, het gazon minder groot in oppervlakte te maken en minder te maaien zodat er nog een oplossing kan bedacht worden voor al dat grasmaaisel. Het is zoals met het grasmaaisel uit je tuin: kieper het als mulchlaag in de berm of aan de rand van je tuin en je krijgt ter plekke brandnetels. Genoeg brandnetels om hele legers sportlui een portie brandnetelsoep voor te zetten. Laat grasmaaisel liever samen met takjes en dode bladeren tot compost vergaan.

Watersport: voel je al nattigheid?
Zwemmen lijkt mij als sport behoorlijk milieuvriendelijk. Ik duik zelfs in een bad waar het water met zandfilters gereinigd wordt. Dat heeft als voordeel dat de zwemmers niet stinken naar de chloor en dat hun ogen niet mixamatoserood zijn als ze uit het water komen. Zwemmen in chloor? Het kan toch niet goed zijn. Toch blijf ik zwemmen in een zwembad of in natuurlijk water een milieuvriendelijke sport vinden, maar ik kan het van de gemotoriseerde watersporten niet zeggen. Doe eens het volgende: neem een bad, knijp je neus dicht en ga helemaal kopje onder. Klop dan even op de wand van de badkuip en wat voel je? Het is alsof er op je hart gebonsd wordt. Zo moeten waterwezens zich voelen als er motoren te keer gaan op hun water. In het water wordt geluid enorm versterkt. Vissen en zeezoogdieren raken zelfs gedesoriënteerd door alle lawaai in hun milieu. Als ze daar ook al niet veilig zijn, waar moeten ze dan heen?

Lichtvervuiling op het voetbalterrein
Voetbal? Ik zeg niet nee. Voetbal kan een mooie ploegsport zijn. Maar weeral dat terrein: zoveel gras, zo kort gemaaid en in de winter komt er zoveel lichtvervuiling bij. ‘s Winters is een voetbalterrein verlicht alsof het klaarlichte dag is. Om nog een beetje milieu te redden hoop ik maar dat het water voor de douches opgewarmd wordt in een zonneboiler. Dat zou veel schelen in de energiefactuur. De zon schijnt voor iedereen, ook voor de voetballers.

Kies je sport

Sport heeft over het algemeen een goede reputatie, maar als je een beetje vriendelijk wil zijn voor de lucht, de aarde en het water, kijk je toch beter uit naar een sport die je én graag doet én die milieuvriendelijk is. Durf in de club al eens vragen hoe de sportinfrastructuur onderhouden wordt, hoe het water gezuiverd en/of verwarmd wordt, sta eens stil bij lawaai- en lichthinder… Niet dat je de sport moet laten, maar goed kiezen is belangrijk.

Succes! Ik geef jou ook een olympische medaille. Voor de goede keuze. 

Naar de fitness in zijn blitse bak
stoof Kevin voorbij met open dak
Waarom niet te voet,
da’s toch net zo goed?
Of is hij dan zo traag als een slak?

  Gepubliceerd in Info-Maarkedal 08/2008